عیب یابی کولر گازی

با رسیدن فصل گرما نیاز به وسیله های خنک کننده بیشتر می شود .به نکته ای که باید توجه کرد این است که آیا این وسیله ها به درستی کار میکنند ؟

عیب یابی کولر گازی یکی از اولین اقداماتی است که قبل از سرویس و تعمیر کولر گازی نیاز است که انجام شود.

در این مطلب قصد داریم به عیب یابی کولرگازی و راه حل عیب های آن رسیدگی کنیم تا شما عزیزان بدون هیچ دغدغه ای به تعمیرات کولرگازی خود بپردازید .

 

نصب کولر گازی یکی از مراحل مهم و حساس می باشد و درحالی که بصورت استاندارد و توسط نصب کننده ماهر انجام نگیرد کولر گازی به شدت آسیب می بیند و مصرف برق آن افزایش می یابد.

کولرهای گازی که بر خلاف کولر های آبی رطوبت محیط را افزایش نمی دهد بویژه در مناطق مرطوب کارایی زیادی پیدا کرده اند.

اجزاء اصلی تشکیل دهنده انواع کولر های گازی

کولرهای گازی از دو بخش مکانیکی و الکتریکی تشکیل یافته اند :

الف- بخش اصلی مکانیکی شامل :

1. کمپرسور

2. کندانسور ( تقطیر کننده )

3. اواپراتور ( تبخیر کننده )

4. ماده مبرد ( گاز خنک )

5. لوله مویی

ب- بخش اصلی الکتریکی شامل:

1. الکتروموتور فن به همراه پروانه

2. برد الکترونیکی

3. فیوز حرارتی اتوماتیک ( overload )

4. سنسور دما

5. خازن

6. تابلو برق

کمپرسور: 
در واقع قلب یک سیستم تبرید می باشد زیرا عمل آن مکش گاز از اواپراتور و رانش به طرف کندانسور می باشد. در یک سیستم تبرید تراکمی ، کمپرسور با ایجاد اختلاف فشار لازم جریان مبرد را از یک قسمت سیستم به قسمت دیگر برقرار می کند که این فشار در قسمت مکش ضعیف و در قسمت رانش قوی می باشد.کمپرسور های مورد استفاده در کولر های گازی معمولاًدر سه نوع پیستونی، روتاری و اسکرول تولید می شوند.

کمپرسور پیستونی: 
عملکردی مشابه سیلندر و پیستون خودرو داشته که با هر بار رفت و برگشت پیستون مقداری از گاز مبرد موجود در محفظه کمپرسور به داخل سیلندر مکیده شده و تحت تراکم قرار گرفته و با فشار به داخل سیستم هدایت می شود.

کمپرسور های روتاری (دوار): 
در این نوع کمپرسور ها با گردش ۳۶۰ درجه ای تیغه ها عمل مکش و کمپرس ماده مبرد انجام می گیرد، بدین ترتیب که وقتی گاز از دریچه ورودی وارد کمپرسور می شود ، در اثر چرخش تیغه ها و برخورد پره ها با گاز آن را با فشار به سوی لوله های خروجی هدایت می کند.

کمپرسورهای روتاری نسبت به کمپرسورهای پیستونی مصرف برق کمتری داشته و صدای حاصل از کارکرد آنها نیز کمتر است و در مجموع راندمان بالاتری نسبت به کمپرسورهای پیستونی دارند.

کمپرسور های اسکرول:
نوع دیگری از کمپرسورهای مورد مصرف در کولر های گازی می باشند که معمولاً در ظرفیت های بالا مورد استفاده قرار می گیرند . مکانیزم داخلی این کمپرسور ها از دو قطعه حلزونی شکل تشکیل شده که یکی ثابت و دیگری متحرک می باشد که حرکت حلزون متحرک باعث فشرده شدن گاز بین این دو شده و فشار لازم را در خروجی ایجاد می نماید. از مهمترین مزایای این کمپرسور ها راندمان بالا – صدای کم و طول عمر زیاد آن می باشد ولیکن قیمت بسیار بالاتری نسبت به سایر کمپرسورها دارند.

کندانسور:
مجموعه ای از لوله های مسی و صفحات آلومینیومی مشبک با طراحی خاص می باشد که در بخش خارجی دستگاه (outdoor) قرارگرفته و وظیفه آن جذب گرمای گاز مبرد (در حالت سرمایش) ، یا دفع سرمای آن (در حالت گرمایش) و انتقال به محیط بیرون می باشد.

البته برخی تولید کنندگان در تولید لوله های اواپراتور و کندانسور از فلزات دیگری به غیر از مس نیز استفاده می نمایند، ولیکن در حال حاضر استفاده از لوله های مسی مناسب ترین گزینه می باشد.

اواپراتور:
مجموعه ای از لوله های مسی و صفحات آلومینیومی مشبک با طراحی خاص می باشد که در بخش داخلی دستگاه (Indoor) قرار گرفته و محل خنک سازی هوا (در حالت سرمایش) و یا دفع گرما (در حالت گرمایش) میباشد.

به عبارتی هوای درون اتاق با مکیده شدن از قسمت بالای یونیت داخلی وارد محفظه اواپراتور شده و پس از خنک شدن (در حالت سرمایش) و یا گرم شدن (در حالت گرمایش) از قسمت پایینی آن به سمت اتاق دمیدهمی شود.

ماده مبرد (گاز خنک کننده): ماده مبرد با دریافت گرمای محیط در بخش اواپراتور کولر گازی از حالت مایع تبدیل به گاز شده و در بخش کندانسور با پس دادن گرما مجدداً به حالت مایع تبدیل می شود. نیروی لازم جهت چرخش گاز خنک کننده در سیستم توسط کمپرسور انجام می پذیرد.

گاز خنک کننده مورد استفاده در کولرهای گازی معمولاً R22بوده که در سالهای اخیر به دلیل حفاظت از لایه ازن ، با سایر گازهای سازگار با محیط زیست مانند R410Aدر حال جایگزین شدن می باشد.

لوله مویی:
وظیفه لوله مویی در کولرهای گازی افت فشار مبرد و ایجاد فرصت لازم جهت تبخیر آن در اواپراتور می باشد.

الکترو موتور فن: 
وظیفه الکتروموتور چرخش و کنترل سرعت پروانه فن می باشد که با حرکت دورانی پروانه دریونیت داخلی (indoor) هوای سرد شده در محفظه اواپراتور به درون اتاق هدایت می شود و در یونیت خارجی (outdoor) گرمای گرفته شده از گاز مبرد توسط لوله های کندانسور، به فضای بیرون پرتاب می گردد. (فن ایندور را فن اواپراتور و فن آوتدور را فن کندانسور نیز می نامند.ضمناً در اکثر کولرهای پنجره ای پروانه فن اواپراتور و کندانسور بر روی یک محور قرار داشته و توسط یک الکتروموتور نیروی چرخش هر دو پروانه تأمین می گردد).

برد الکترونیکی: 
وظیفه صدور فرمان و کنترل عملکرد بخشهای مختلف دستگاه را به عهده دارد.

فیوز حرارتی اتوماتیک (Overload): 
وسیله حفاظتی است که کمپرسور را در مقابل نوسانات برق، درجه حرارت بیش از حد و سایر موارد الکتریکی محافظت می کند.

سنسور تنظیم دما: 
برای کنترل برودت و تنظیم میزان سرمای مورد نیاز محیط مورد استفاده قرارمی گیردکه معمولاً در روی اواپراتور نصب می گردد و فرمان قطع و وصل کمپرسور از این طریق صادر می شود.

خازن: 
هدف از بکار گیری خازن عمدتاً افزایش گشتاور در زمان راه اندازی کمپرسور است و معمولاً یک خازن نیز برای راه اندازی موتور فن مورد استفاده قرار می گیرد.

تابلو برق:
برق مورد نیاز بخشهای الکتریکی را تامین مینماید.

سوالات متداول تعمیرات کولرگازی

جهت برق کشی ساختمان برای کولرگازی از چه سیمی استفاده کنیم ؟

جواب : برای کولرگازی بهتر است از سیم شماره 12.5 استفده کنیم ، چو کولرهای گازی جریان زیادی میکشند و سیم برقی که برای آنها استفاده میکنید نباید تکه تکه و چسب خورده باشد ، زیرا در محلهای چسب خوردگی سیم برق دچار گرمای شدیدی میشود که بسیار خطرناک است .

علت خنک نکردن کولرگازی

1:آیا کولرگازی شما باد خنک نمیدهد؟ ( عیب یابی کولرگازی )

علت اینکه کولرگازی باد خنک نمیدهد : عدم سرما در اسپیلت میتواند مشکلات متفاوتی داشته باشد

1 : کمپرسور از کار افتاده باشد

2 :شارژگاز نیاز داشته باشد

3 : برد الکترونیکی دستگاه خراب شده باشد

4 : کنترل دستگاه در درجه مناسبی تنظیم نشده باشد .

2:آیا اسپیلت شما باد گرما نمیدهد؟ ( عیب یابی کولرگازی )

علت اینکه کولرگازی باد خنک نمیدهد :

1 عدم گرما در اسپیلت میتواند مشکلات متفاوتی داشته باشد

1 : شیر برقی

2: سنسورهای دما

3 : کنترل دستگاه در درجه مناسبی تنظیم نشده باشد .

3:آیا از اسپیلت شما آب چکه می کند؟ ( عیب یابی کولرگازی )

علت اینکه از اسپیلت آب چکه میکند : میتواند مشکلاتی اعم از

1 : گاز کم داشته باشد ، باعث زدن برفک روی اواپراتور میشود که به وسیله فن پرتاب میشه یا آب شده و سپس چکه میکند

2 : سوراخ بودن شلنگ یا حوضچه

3 :شکستگی حوضچه

4 :گرفتگی شلنگ دریم را داشته باشد.

4:آیا اسپیلت شما صدا میدهد؟ ( عیب یابی کولرگازی )

علت اینکه اسپیلت صدا میدهد : به احتمال زیاد مشکل می تواند از فن یا پروانه فن یا بلیور فن باشد.

5: آیا کولرگازی شما کار نمیکند ؟

علت اینکه کولرگازی کار نمیکند : محل مورد استفاده برق ندارد یا سه شاخه معیوب است یا سیمهای برق ورودی کولرگازی معیوب است .

6: آیا سرمای کولر مطلوب است ولی به هنگام کار صدای نا هنجاری از آن به گوش میرسد ؟

علت : برای رفع عیب به موارد زیر دقت کنید

1. محل قرار گرفتن کولرگازی را تنظیم نمایید .

2. پیچهای کانالها ، دریچه های هوا و یا سایر قسمتها شل شده اند .

3. پروانه ها به بدنه می شایند .

4. پیچهای کمپرسور شل شده اند .

5. لاستیکهای لرزه گیر موتور خراب شده اند .

6. لوله ها به هم و یا به بدنه می سایند .

7 : آیا قسمتی از اواپراتور برفک زده است و سرمای کولرگازی کم شده است ؟

علت :

1. گاز کولر کم شده است .

2. داخل لوله ها کثیف هستند .

3. صافی اواپراتور یا بیرون اواپراتور کثیف است .

4. لاستیکهای لرزه گیر کمپرسور ، خراب شده اند .

5. کمپرسور معیوب است .

8 : آیا دستگاه کولرگازی شما به هیچ عنوان کار نمیکند و حتی چراغهای روی دستگاه داخلی روشن نمیشود ؟

علت :

1. پریز مصرفی برق ندارد و یا برق اصلی قطع میباشد .

2. دوشاخه برق دستگاه و کابل رابط بین دستگاه داخلی و خارجی قطع میباشد .

3. بورد الکترونیکی خراب است .

4. فیوز حرارتی ترمینال دستگاه داخلی و بیرونی قطع میباشد .

9 : آیا دستگاه روشن میشود و کار میکند ولی پس از دقایقی فیوز قطع میشود و یا در صورت ادامه کار باد ملایم می وزد ؟

علت :

1. کویل های اواپراتور داخلی کثیف است

2. موتور فن دستگاه بیرونی از کار افتاده است و باعث شده که فشار کمپرسور بالا رود که نهایتا منجر به بالا رفتن آمپر دستگاه شده و فیوز قطع شده است .

3. برق ورودی نوسان دارد و باعث شده کمپرسور از کار بیفتد یا اورلود کند .

10 : آیا سرمای اتاق زیاد شده است و با آن دمایی که تنظیم کرده اید تطابق ندارد ؟

1. ترمستور اتاق از محل خود بیرون آمده و یا معیوب شده است .

2. بورد الکترونیکی معیوب است و با روشن شدن کولر در بعضی مدلها بلافاصله فرمان کمپرسور وصل میگردد .

11 : آیا کمپرسور بلافاصله پس از روشن شدن دستگاه به کار افتاده و زیر بار میرود ولی عمل ترموستات را انجام نمیدهد ؟

علت : بورد الکترونیکی خراب میباشد .

12 : آیا سیستم خاموش است ولی دستگاه بیرونی هنوز کار میکند ؟

علت : رله فرمان کمپرسور اتصالی کرده است .

13 : آیا وزش باد دستگاه شما خنک نیست و ترموستات به هیچ وجه عمل نمیکند ؟

علت : کولرکازی شما نیاز به شارژگاز دارد و کندانسور و اواپراتور و فیلترها را تمیز نمایید .

14 : آیا تنها در بعضی مواقع دستگاه شما کار نمیکند و پس از فرمان گرفتن دستگاه بیرونی فیوز میپرد ؟

علت : ولتاژبرق شهر ضعیف است و کمتر از 220 ولت میباشد .

15 : آیا دستگاه داخلی شما کار نمیکند ولی فن موتور و چراغهای یونیت داخلی روشن میشود ؟

علت :

1. کابل ارتباطی بین دستگاههای بیرونی و داخلی قطع میباشد .

2. رله یا کنتاکتور فرمان کمپرسور خراب میباشد .

3. فیوز 5 آمپر دستگاه خارجی در بعضی مدلها قطع میباشد .

4. بورد الکترونیکی قطع میباشد .

برای اینکه لوله های توکار کولر را شستشو بدهم ، نیاز به اتصال لوله به شلنگ گیج هست ، برای اتصال چه چیزی پیشنهاد میدهید ؟

جواب : یک شیر سوزنی بگیرید ، به یک سر لول جوش بدهید و به انتهای لوله نیز وصل کنید و در انتها سر اون یکی لوله هم کور کنید .

توجه فرمایید که برای عیب یابی کولرگازی ( عیب یابی اسپیلت) تنها از نمایندگی تعمیرات کولرگازی بهره بگیرید تا از خدمات بهینه ، ارزان ، قطعات فابریک و ضمانتنامه رسمی بهره مند شوید .

 

دانستنی های برق کاری ساختمان

۱- استاندارد فاصله ها در سیم کشی ساختمان

سیم کشی ساختمان

در بحث سیم کشی و برق کاری، حتما می بایست یک سری فاصله به عنوان فاصله استاندارد رعایت گردند. این فواصل به شرح زیر می باشند:

  • الف) فاصله کلیدهای ساختمانی از کف: ۱۱۰ تا ۱۲۰ سانتی متر
  • ب) فاصله پریزهای برق، تلفن و آنتن ساختمان از کف: ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر
  • ج) فاصله جعبه فیوز ساختمان از لوله های گاز و آب: ۱ متر
  • د) فاصله پنل و گوشی آیفون ساختمان از کف: ۱۴۰ تا ۱۵۰ سانتی متر
  • ه) فاصله آویز لامپ ها از سقف ساختمان: ۳۰ تا ۵۰ سانتی متر
  • و) فاصله قوطی ها از چارچوب ساختمان: ۱۵ تا ۲۵ سانتی متر

۲- استاندارد سطح مقطع سیم ها در برقکاری و سیم کشی ساختمان

سیم کشی ساختمان

  • الف) سیم های به کاربرده شده در ساختمان برای روشنایی: سطح مقطع ۱٫۵ میلی متر
  • ب) سیم های به کار برده شده برای پریز ساختمان: سطح مقطع ۲٫۵ میلی متر
  • ج) سیم های به کار رفته به عنوان سیم های اصلی برق: سطح مقطع ۴ میلی متر
  • د) سیم های به کار رفته برای کولر آبی: سطح مقطع ۲٫۵ میلی متر
  • ه) سیم های به کار رفته برای کولر گازی: سطح مقطع ۴ میلی متر

۳- استاندارد ظرفیت فیوزها در سیم کشی ساختمان

سیم کشی ساختمان

در مکان های مختلف ساختمان، فیوزها با مصارف گوناگونی به کار می روند. در امر سیم کشی ساختمان می بایست دقت شود که از فیوز با ظرفیت مناسب برای آن بخش استفاده شود. ظرفیت فیوزها به صورت خلاصه عبارتند از:

  • الف) ظرفیت فیوز برای روشنایی: ۱۰ آمپر
  • ب) ظرفیت فیوز برای پریزها: ۱۶ آمپر
  • ج) ظرفیت فیوز برای کولرگازی و فیوز اصلی ساختمان: ۲۰ آمپر
  • د) ظرفیت فیوز برای کنتور ساختمان: ۲۵ آمپر

۴- توجه به جای گرفتن اسباب و اثاثیه در سیم کشی ساختمان

سیم کشی ساختمان

از جمله نکات بسیار مهمی که می بایست در امر سیم کشی ساختمان، مدنظر متخصصان مربوطه قرار گیرد، جای گیری اسباب و اثاثیه است. در واقع یک برق کار ماهر، می بایست جایگاه کلیه وسایل برقی را در ذهن خود مدنظر داشته باشد. از جمله جایگاه ها، می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • ۱- جایگاه لباس شویی در آشپزخانه
  • ۲- جایگاه پکیج در آشپزخانه
  • ۳- جایگاه یخچال در آشپزخانه
  • ۴- جایگاه گاز در آشپزخانه

لازم به ذکر است که برخی جایگاه ها، با توجه به پلان از قبل مشخص نیستند. در این موارد، می توان با توجه به سلیقه و یا نظر کارفرما جایگاه ها را در نظر گرفت.

سیم کشی ساختمان که با اصطلاح برقکاری ساختمان نیز شناخته می شود، نکات خاص خود را داراست. در حقیقت چیزی که در این امر اهمیت دارد، انجام سیم کشی به نحو احسن و قابل قبول است. در سیم کشی ساختمان می بایست سعی شود که کلیه استانداردها و مقررات مربوطه رعایت شوند و نتیجه آن، طبعا انجام یک سیم کشی ایمن و استاندارد خواهد بود.

در این نوشته سعی می کنیم تا حتی الامکان، مهم ترین نکات را در مورد سیم کشی ساختمان برای شما یاد آور شویم.

سیم کشی یا برق کاری آشپزخانه

طبیعتا سیم کشی و یا برقکاری هر قسمت از خانه، نکات مخصوصی داشته که می بایست رعایت شوند. ما در این بخش سعی می کنیم که نکات مربوط به سیم کشی و برق رسانی آشپزخانه را یاد آور شویم. این نکات عبارتند از:

۱- معمولا اجاق گاز و لباسشویی، از جمله وسایلی هستند که در آشپزخانه قرار دارد. متاسفانه در برخی آشپزخانه ها به علت عدم آشنایی متخصص مربوطه با نکات و اصول برقکاری، پریز ها در ارتفاع بالا تعبیه می شوند. با این حال در آشپزخانه حتما بایستی این مورد دیده شده و برای همین موضوع (تامین برق اجاق گاز و لباسشویی) پریزهایی در ارتفاع پایین تر و مناسب تر تعبیه گردند.

دسته سیم

۲- هود، یکی دیگر از مهم ترین وسایل آشپزخانه است که درست بالای اجاق گاز قرار می گیرد. طبیعتا در سیم کشی، می بایست در مورد هود نیز تدابیری صورت گیرد. به همین دلیل توصیه می شود که برای برق رسانی به هود، از پریز اجاق گاز یک سیم فاز و یک نول به سمت هود کشیده شوند.

۳- با توجه به این که آشپزخانه ها امروزه اغلب به شکل اپن هستند، معمولا برای سهولت دسترسی، تلفن در روی اپن قرار می گیرد. به همین علت می بایست در حد فاصل آشپزخانه و اتاق، در قسمت اپن، پریز برق و تلفن قرار داده شود.

۴- نکته بسیار مهمی که پس از چند ماه سبب ناراحتی بسیاری از کارفرمایان شده است، این است که برقکار غیر حرفه ای در ورودی آشپزخانه، کلید روشنایی سقف را قرار نداده و این باعث شده است که آشپزخانه تاریک باشد. این مشکل شاید در ظاهر مشکل کوچکی به نظر برسد اما در عمل متوجه خواهیم شد که مشکلی بزرگ است، چرا که ساکنین در نیمه شب برای روشن کردن آشپزخانه گاهی مجبورند مقداری از مسیر را در تاریکی طی نمایند.

سیم کشی ساختمان

۵- یکی از اشتباهاتی که متاسفانه بعضا شاهد آن هستیم، تعبیه پریز برق در کنار ظرفشویی است. بعضا برخی در سیم کشی ساختمان، پریز برق را در کنار ظرفشویی تعبیه می کنند که این سبب ایجاد اتصال کوتاه به دلیل رطوبت شده و ممکن است حتی آتش سوزی را به بار آورد. به همین دلیل همواره تاکید داریم که سیم کشی ساختمان را به شکلی حرفه ای انجام داده و حتما آن را به افراد متخصص بسپارید.

۶- با توجه به این که پوشش آشپزخانه معمولا از جنس سرامیک است، جایگذاری پریز ها به سهولت انجام شده و نیازی به کنده کاری ندارد.

۷- یکی از مهم ترین قسمت های سیم کشی در آشپزخانه، هالوژن های آرک آشپزخانه هستند. با توجه به این که بسیاری این کلیدها را در حالت عادی خاموش می کنند، می بایست ترجیحا کلید جداگانه ای برای آن ها در نظر گرفته شود.

سیم کشی پذیرایی

همانند سیم کشی و بر رسانی آشپزخانه، سیم کشی پذیرایی و سایر مکان های دیگر ساختمان، فرمول ها و قوانین خاص خود را دارا است. در این زمینه نیز باید دقت شود که حتما این نوع برق رسانی می بایست به شکلی حرفه ای صورت گیرد، چرا که پذیرایی خانه، محلی است که بیش تر از سایر فضاها در دید مهمانان قرار داشته و از این جهت از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

برقکاری ساختمان

در سیم کشی پذیرایی می بایست دقت شود که کلیدها و پریزها هر کدام می بایست به صورت مجزا اجرا شوند. در همین راستا، بر اساس استاندارد سیم کشی ساختمان، از هر پریز به پریز دیگر، می بایست از سیم هایی به قطر ۲٫۵ استفاده شده و در نهایت به جعبه فیوز منتهی شود.

به صورت کلی می توان گفت در سیم کشی ساختمان، دو روش کلی برای ارتباط پریزها وجود دارد:

  • روش اول: استفاده از ترمینال برای ارتباط با پریز
  • روش دوم: استفاده از اتصال سیم های یک پریز به پریز دیگر

نکته مهمی که در این قسمت وجود دارد، این است که در واقع سیم فاز، می بایست در داخل جعبه فیوز هدایت شده و به یک فیوز اتصال یابد. به علاوه، می بایست این سیم، انشعابی از فیوز اصلی دریافت نماید. لازم به ذکر است که در برقکاری ساختمان، قطعه ای مسلی به نام شمش نول در جعبه فیوز وجود داشته که هم محل اتصال سیم نول می باشد.

روش نصب فن در سرویس بهداشتی و حمام

روش نصب فن در سرویس بهداشتی و حمام :

دوستان زیادی در مورد روش نصب فن در سرویس بهداشتی و حمام سوال فرموده بودند. اگر برای سرویس بهداشتی یا حمام منزل شما هم لوله هواکش یا یک پنجره کوچک تعبیه شده ولی هنوز فن نصب نشده است این آموزش می تواند برای شما مفید باشد.

فن-هواکش

فن های موجود در بازار که به اسم فن هواکش هم فروخته می شوند، در سایزهای ۶، ۸، ۱۰ و ۱۲ اینچ موجود است که می توانید بسته به قطر لوله هواکش، فن مورد نظر خود را تهیه نمایید. این فن ها نیاز به راه اندازی خاصی ندارند و فقط کافی است یک رشته سیم فاز و یک رشته سیم نول به آنها وصل کنید تا روشن شوند. (اگر سیم سومی هم داشت، آن سیم ارت است که در صورت وجود ارت در ساختمان، باید به سیم ارت وصل شود.)

سوال اینجاست که: این دو رشته سیم فاز و نول را چگونه به محل نصب فن ببریم؟

از آنجایی که حتماً در داخل حمام یا سرویس بهداشتی چراغ نصب شده است، پس می توانید از برق آن چراغ برای برق رسانی به فن هم استفاده کنید. البته باید مقداری نقشه سیمکشی را تغییر دهید.

به احتمال خیلی زیاد نقشه سیم کشی آن چراغ به صورت زیر است و از کلید یک پل برای آن استفاده شده است.

 

نقشه کلید یک پل

در نقشه بالا دقت کنید. سیم نول ورودی از پشت کلید یک پل رد شده است و به هیچ کدام از پیچ های کلید وصل نشده است. اگر کلید یک پل را باز کنید احتمالاً این سیم را می بینید که با لنت برق به سیم های دیگر چسب زده شده است. ما با این سیم کاری نداریم.

خب حالا فیوز های برق را قطع کنید و دو سر سیم فاز را از چراغ داخل سرویس و از کلید یک پل آزاد کنید. آنگاه یک سیم دو رشته را با لنت برق، به صورت کاملاً محکم به یک سر سیم فاز وصل کنید و از یک نفر بخواهید تا سر دیگر سیم فاز را بکشد. با این کار یک سیم دو رشته، جایگزین یک سیم تک رشته (منظور همان سیم فاز) خواهد شد. حالا می توانید کلید یک پل قبلی را حذف کنید و یک کلید دو پل طبق نقشه پایین در مدار نصب کنید.

 

 

روش نصب فن

 

در نقشه بالا دقت کنید که باز سیم نول از پشت کلید دوپل رد شده است و ما کاری به آن نداریم. فقط در محل چراغ یک انشعاب از آن می گیریم و به فن وصل می کنیم. آن یک رشته سیمی هم که به مدار اضافه شده است. از زیر چراغ تا محل نصب فن امتداد دهید. و به فن وصل کنید

 

خب حالا که سیم کشی های فن تمام شد، نوبت نصب خود فن است. اگر لوله هواکش از دیوار بیرون آمده و قرار است فن روی دیوار نصب شود، می توانید با دو عدد پیچ و رول پلاک این کار را انجام دهید. برای هر گوشه فن یک پیچ کافیست. ولی اگر لوله هواکش در سقف است و فن باید روی سقف نصب شود، چون سقف سرویس ها و حمام ها معمولاً سقف کاذب است، و فن ها دارای لرزش هستند. احتمال دارد که بعد از چند ماه فن از سقف جدا شود.  پس بهترین گزینه برای نصب فن در سقف های کاذب پیچ های پروانه ایست.
از بعضی از فن ها ۲ رشته سیم خارج شده است که بایستی یک رشته از آنها را به فاز و رشته دیگری را به نول وصل کنید.رشته سیم نول معمولاً آبی رنگ است. البته اگر هر دو رشته همرنگ بودند، یعنی مهم نیست که کدام رشته را به نول وصل کنید.
از بعضی از فن ها ۳ رشته سیم خارج شده است که رنگ یکی از این رشته سیم ها ترکیبی از زرد/سبز است. که این رشته سیم را باید به سیم ارت متصل کنید و اگر ساختمان دارای ارت نیست باید این رشته سیم را آزاد بگذارید. ۲ رشته سیم دیگر را هم باید به فاز و نول متصل کنید.
از بعضی از مدل های دیگر هم ۳ رشته سیم خارج شده است که رنگ ۲ رشته از آنها یکسان است. مثلاً هر دو رشته مشکی یا هر دو رشته قرمز هستند. این فن ها هم می توانند بصورت چپگرد و هم بصورت راستگرد بچرخند. یعنی هم می توانند هوا را به داخل و هم می توانند هوای اتاق را به خارج انتقال دهند.پس شما باید تست کنید که به کدام یک از این ۲ رشته سیم همرنگ نیاز دارید. و به آن فاز وصل کنید و رشته سیم دیگر را آزاد بگذارید. و به رشته سیم سوم که معمولاً آبی رنگ است باید سیم نول وصل شود.

 

توجه: جهت گردش هوا در حمام، سرویس بهداشتی و آشپزخانه، همیشه از داخل به بیرون است. یعنی وقتی فن روشن می شود هوای داخل را به بیرون از ساختمان پرتاب می کند.

نکته: زمانی که دارید سیم های جدید را جایگزین سیم قبلی می کنید، اگر لوله برق، شکسته یا گیر کرده باشد و به شما اجازه تعویض سیم را ندهد. در این صورت مجبورید سیم فن را مستقیم از چراغ بگیرید(چراغ و فن را موازی کنید) و هر دو را با همان کلید یک پل خاموش و روشن کنید.

نکته:  در هر کجا که نیاز داشتید ۲ یا چند رشته سیم را از داخل یک لوله برق رد کنید. بایستی وقتی فنر می زنید، هیچ کابل یا سیمی قبلاً در داخل لوله نبوده باشد. زیرا حتی اگر یک رشته سیم نازک از قبل داخل لوله باشد، شاید بتوانید فنر را با فشار و زحمت زیاد از داخل لوله رد کنید، ولی وقتی رشته سیم های جدید را به انتهای فنر ببندید و فنر را بکشید، مطمئن باشید که سیم های جدید به دور رشته سیم قبلی پیچ خواهد خورد و امکان کشیدن فنر وجود نخواهد بود. این نکته را گفتیم تا وقتی که می خواهید یک رشته سیم جدید به سیم های قبلی اضافه کنید، حتماً همه رشته سیم های قبلی را خارج کنید. به این صورت که دو رشته سیم فاز به همراه یک رشته نول جدید را به سر آن دو رشته سیم فاز و نول قبلی وصل کنید و ۲ رشته سیم قبلی را همزمان بکشید.مشاهده می کنید که سیم ها با نیروی کمتری تعویض می شوند.

توجه: نصب سیم فن در حمام به صورت روکار بسیار می تواند خطرناک باشد. موارد ایمنی را برای آن کاملاً رعایت کنید.

نکته: اگر پیچ های نگه دارنده فن را به یک اندازه سفت نکنید و مقداری به بدنه فن فشار وارد شود، احتمالاً بدنه فن با پره های فن تماس پیدا می کند و این طور احساس می شود که فن خراب است. پس به این نکته هم توجه کنید.

آموزش ایمنی  در برق

مقدمه

در صنعت برق اگر ايمني رعايت نشود، خطر برق گرفتگي حتمي است. بنابراين قبل از دست زدن به سيم يا ادوات برقي جهت تعمير و يا هر گونه بازرسي بايستي حتماً جريان برق در مدار قطع بوده و مطمئن باشيد كه جريان برق وجود ندارد و آزمايش وجود يا عدم وجود جريان برق توسط فازمتر صورت مي گيرد.

جريان برق

جريان برق را با واحد امپر نشان مي‌دهند كه بر دو نوع مي‌باشد :

  1. جريان مستقيم(DC) : جريان برق حاصل از ژنراتورها و باطري ها از اين نوع مي‌باشد.
  2. جريان متناوب (AC) : جريان برق شبكه شهري از اين نوع مي‌باشد.

ولتاژ برق

اندازه گيري فشار الكتريكي رابا ولت نشان مي‌دهند كه در صنعت به سه دسته زير تقسيم مي شود:

  1. ولتاژ بالا كه از 650 ولت به بالا مي‌باشد.
  2. ولتاژ متوسط كه بين 250 تا 650 ولت مي‌باشد.
  3. ولتاژ پائين كه از 250 ولت كمتر است.

 

توضيح : ولتاژ پائين از نظر ايمني ولتاژ زير 25 ولت مي‌باشد.

 

 

مقاومت الكتريكي

مقاومت در برابر جريان الكتريسيته را مقاومت الكتريكي گويند و واحد اندازه گيري آن اهم مي‌باشد. جدول زير مقاومت بدن انسان را در مقابل جريان الكتريسيته نشان مي‌دهد.

 

مقاومت بر حسب اهم

اجزاي بدن

100000 تا 600000

پوست خشك

1000

پوست خيس

400 تا 600

دست و يا اندام داخلي

100

گوش تا گوش

سيستم ارت وسايل برقي

ازآنجائي كه مقاومت سيم در برابر جريان برق از مقاومت بدن انسان كمتر است چنانچه دستگاه برقي ما بوسيله يك سيم به زمين وصل شود، جريان برق از طريق اين سيم به زمين منتقل خواهد شد. دستگاههاي برقي سيار بوسيله سيمي كه در دو شاخه آن تعبيه شده به پريز مخصوص متصل مي گردد. براي دستگاهها و سازههاي بزرگ بايد تمامي كابلها به يك نقطه به نام چاه ارت (EARTH PEAT) متصل گردند.

 

فيوز

وسيله اي است براي قطع جريان برق، در حقيقت فيوز شير اطمينان برق است. زمانيكه بار الكتريكي مدار بيش از مقدار مجاز باشد قبل از اينكه اين امر باعث سوختن و يا جرقه الكتريكي در دستگاه بشود، فيوز مي‌سوزد.

 

انواع فيوزها :

  1. فيوز خط هوايي يا حلقه اي
  2. فيوز دو شاخه اي
  3. فيوز فشنگي
  4. فيوز اتوماتيك
  5. فيوز استوانه اي

بايد توجه داشت كه هر يك از اين فيوزها براي جريان خاصي طراحي شده‌اند و استفاده نامناسب از آنها مي تواند موجب آسيب رسيدن به شخص يا دستگاه گردد.

 

پارهاي از اصول اوليه ايمني برق

  1. قبل از شروع تعمير وسايل برقي حتماً مجوز لازم را اخذ نمائيد.
  2. قبل از شروع به كار (تعمير) كليد اصلي برق شبكه را قطع نموده و درب جعبه تقسيم را قفل نمائيد.
  3. چنانچه امكان قفل كردن جعبه وجود نداشته باشد، با در آوردن فيوز جريان را قطع نمائيد.
  4. در صورت امكان برچسب تعميرات نيز زده شود.
  5. فقط برقكاران اجازه كار بر روي شبكه يا دستگاه ها را دارند.
  6. تمامي دستگاههاي برقي بايد داراي سيم ارت باشند.
  7. تمامي كابلهاي معيوب بايد تعويض شوند.
  8. از هر كابل فقط يك انشعاب گرفته شود.
  9. تمامي دستگاهها بايد دو شاخه داشته باشند.
  10. براي تعمير يك وسيله برقي حتماً بايد دو شاخه آنرا در آوريد.
  11. در كارهاي برقي هيچگاه شانسي عمل نكنيد.
  12. هيچگاه دو شاخه را با كشيدن كابل از پريز جدا نكنيد.
  13. هرگز يك سيم برق لخت را لمس نكنيد.
  14. در زمان حفاري اگر به كابل برقي برخورد نموديد قبل از هر كاري به مسئولين اطلاع دهيد.
  15. توجه داشته باشيد كه كار در زمين هاي مرطوب با وسايل برقي مي تواند منجر به برق گرفتگي شود.
  16. فقط دستگاههايي كه ولتاژ آنها كمتر از 25 ولت باشد، خطر برق گرفتگي در آنها كاهش يافته است.
  17. كابلهاي برق كه در مسير عبور و مرور وسائط نقليه هستندرا حتماً بايد از درون يك لوله يا چيزي شبيه آن عبور داد.
  18. براي هر دستگاه فيوز مناسب را استفاده نموده و فيوزهاي سوخته را براي استفاده مجدد سيم پيچي نكنيد.
  19. هيچگاه كابل دستگاهي كه گير كرده است را با فشار نكشيد بلكه به آرامي آنرا رها كنيد.
  20. توجه داشته باشيد كه آتش سوزي ناشي از برق را فقط بايد با گاز يا پودر خاموش نمود، استفاده از آب خطرناك است.
  21. در صورتي که قبل از شروع تعميرات، محيط ايمن سازي مي‌شود بايد پس از اتمام عمليات و برقرار کردن مدار، علائم هشدار دهنده و بطور کلي تجهيزات ايمني‌ سازي محيط برداشته شود .

 

اقدامات برای نجات شخص برق گرفته

اقداماتي كه براي نجات شخص برق گرفته مي توان انجام داد عبارتست از :

  • قطع مدار برق
  • رها کردن شخص برق گرفته از مدار
  • تنفس مصنوعي
  • رساندن به پزشک

 

مرگ در اثر برق گرفتگي

مرگ در اثر برق گرفتگي معمولاً نتيجه مستقيم دو چيز است :

  1. بهم ريختن كار منظم قلب
  2. متوقف شدن دستگاه تنفس

 

يك تماس جزئي با سيم يا وسايل برقي انسان را به سرعت نابود ميكند و چنانچه مسير برق گرفتگي از سمت چپ بدن يا از سمت سر باشد خطرناك تر است.

مسئله مهم در برق گرفتگي تنفس مصنوعي مي باشد كه بايد در كمتر از 3 دقيقه پس از برق گرفتگي با انجام اين كار جريان تنفس را به حالت عادي بازگردانيم.

مصدوم را به پشت بخوابانيد و بلوز كار يا كت خود را تا كنيد و با قرار دادن آن زير شانه، بطوري كه سر به عقب كشيده شود، پهلوي سر مصدوم قرار گيريد و تنفس مصنوعي و ماساژ قلبي انجام دهيد.

طریقه نصب و سربندی سیم ها در جعبه فیوز با فیوزهای مینیاتوری و فیوزهای محافظ جان

جعبه فیوز

جعبه فیوز

 

 

جعبه فیوز یا تابلو برق انتهای یا تابلو برق واحدها هر سه اسم هایی هستند که برای جعبه فیوز بکار می روند، جعبه فیوز از قسمت های مهم در برق ساختمان است که در داخل هر واحد ساختمانی و معمولاً در ورودی واحد نصب می شود، سرخط تمام مصرف کننده های یک واحد مسکونی از آن تغذیه می شود، و در نقشه های برق ساختمان آن را با علامت اختصاری DP نشان می دهند.

تا چند سال قبل در ساختمان های مسکونی خبری از جعبه فیوز نبود و به روش جعبه تقسیمسیمکشی منازل انجام می شد. ولی از آنجا که جعبه فیوز مزیت های زیادی را با خود آورد. استفاده از آن فراگیر و حتی مقررات برق ساختمان استفاده از آن را الزامی کرد. بزرگترین مزیت جعبه فیوز این است که در صورت ایجاد مشکل در یک سرخط، تنها آن مسیر از مدار خارج می شود و برق بقیه مسیرها قطع نمی شود.

از آنجایی که سر خط همه مصرف کننده ها به آن منتهی می شود. پس این قسمت تامین کننده ی برق تمام اجزای یک واحد مسکونی است. برق ورودی به جعبه فیوز  توسط یک کابل ۳ در ۴ -برای کنتورهای ۲۵ آمپر- یا یک کابل ۳ در ۶ -برای کنتورهای ۳۲ آمپر- از تابلو کنتور اصلی تامین می شود.

وقتی گفته می شود که یک جعبه فیوز هشت تایی است، یعنی این جعبه فیوز گنجانیش نصب ۸ فیوز مینیاتوری را دارد. جعبه فیوزها در هر سایزی که بخواهید در بازار موجودند، ولی در برق ساختمان بیشتر از نوع ۸ تایی تا ۱۲ تایی استفاده می‌شود.

 

انواع فیوز در برق ساختمان :

قبل از این که به سراغ جعبه فیوز و نقشه سیم کشی آن برویم باید فیوزها را بشناسیم :

فیوز : فیوزها انواع مختلفی دارند ولی در برق ساختمان بیشتر با نوع فشنگی ، اتوماتیک، مینیاتوری و محافظ جان سروکار داریم، پس به توضیح این موارد بسنده می کنیم.

فیوزهای مینیاتوری، فشنگی و اتوماتیک (آلفا) : این سه مدل از فیوزها مدارات برق را در مقابل اتصال کوتاه ( یعنی برخورد سیم فاز با نول ) و اضافه بار ( یعنی کشیدن جریانی بیشتر از جریان نوشته شده روی فیوز ) محافظت می کنند. فقط یک ورودی و یک خروجی دارند و در مسیر سیم فاز قرار می گیرند، پس می توان گفت که به صورت سری در مدارهای برق ساختمان قرار می گیرند.
در تصویر پایین یک مدل فیوز فشنگی به همراه پایه آن را مشاهده می کنید. این فیوزها از سه قسمت تشکیل شده اند. مغزی، کلاهک و پایه فیوز. که مغزی روی پایه فیوز قرار می گیرد و کلاهک روی مغزی قرار می گیرد.
در صورتی که این فیوز عمل کند، باید مغزی آن دور انداخته شود. چون مغزی فیوز فشنگی یکبار مصرف است. برای تعویض مغزی باید کلاهک روی آن را در خلاف جهت عقربه های ساعت بچرخانید و مغزی را بیرون آورده و تعویض کنید.

فیوز فشنگی

فیوز فشنگی

 

و در تصویر پایین فیوزهای اتوماتیک یا آلفا را مشاهده می کنید. برخلاف فیوزهای قبلی که یکبار مصرف هستند، این فیوزها اگر عمل کنند، کافیست چند ثانیه صبر کنید تا خنک شوند و سپس دکمه مشکی که روی آن قرار گرفته را دوباره فشار دهید تا اتصال برقرار شود. دکمه قرمز رنگ هم به این خاطر است که بتوانید به صورت دستی فیوز را قطع کنید.
این فیوزها هم مانند فیوزهای قبلی روی یک پایه بسته می شوند.

فیوز اتوماتیک

فیوز اتوماتیک

و در پایین تصویر یک فیوز مینیاتوری را مشاهده می کنید. فیوزهای مینیاتوری پرکاربردترین فیوزها در برق ساختمان هستند.
این فیوزها از لحاظ سرعت کار به چند دسته تقسیم می شوند. که با حروف اختصاری که روی آن درج می‌شود مشخص می‌شوند. این حروف عبارتند از:

  • نوع A : تندکار
  • نوع B : تقریبا تندكار
  • نوع C : متوسط
  • نوع D : كندكار

ما در برق ساختمان فقط با نوع B و C سروکار داریم که نوع B برای سرخط روشنایی ها و نوع C برای سرخط پریزها استفاده می‌شود. تا قبل از این برقکارها همه فیوزهای یک ساختمان را از نوع C انتخاب می کردند ولی در ویراش جدید مبحث ۱۳ مقررات ملی برق ساختمان تاکید شده است که باید برای روشنایی ها از نوع B و برای پریزها از نوع C استفاده گردد.
به فیوز زیر نگاه کنید، روی آن کلمه C25 درج شده است، یعنی این فیوز از نوع C است.

 

فیوز مینیاتوری

فیوز مینیاتوری

 

نقشه سیمکشی و سربندی جعبه فیوز :

نقشه نصب فیوزهای مینیاتوری در تصویر زیر آمده است. نقشه فیوزهای فشنگی و فیوزهای اتوماتیک هم دقیقاً به همین شکل  است.

 

 

نقشه جعبه فیوز

نقشه جعبه فیوز

به خاطر شلوغ نشدن نقشه بالا ادامه سیم ارت رسم نشده است. کافی است تمام سیم های ارتی که به داخل جعبه فیوز می آید را با شمش ارت -شینه ارت- به سیم ارت اصلی وصل کنید. اطلاعات کاملتر در مورد نحوه نصب سیم های ارت در کتاب آموزش برق ساختمان آمده است.

 

نکته: ورودی و خروجی در کلیدهای مینیاتوری مهم نیست، یعنی مهم نیست که ورودی از بالای فیوز باشد یا از پایین. ولی در استانداردهای برق ساختمان آمده است که ورودی را از بالای کلید مینیاتوری و خروجی از پایین فیوز باشد.

 

محافظ جان : فیوز یا همان کلید محافظ جان که کم کم دارد جای خود را در برق ساختمان باز می کند، علاوه بر اضافه بار و اتصال کوتاه، می تواند از برق گرفتگی، شوک الکتریکی، جریان نشتی و افزایش ولتاژ هم از مدار شما محافظت کند.

این فیوز ها ۲ ورودی و ۲ خروجی دارند. چون علاوه بر سیم فاز، سیم نول هم به فیوز محافظ جان وصل می شود. نقشه نصب فیوز محافظ جان در پایین رسم شده است.

 

 

نقشه فیوز محافظ جان

نقشه فیوز محافظ جان

می بینید که فاز و نول از قسمت بالای کلید محافظ جان وارد شده و از قسمت پایین خارج می شود. ولی برای فیوزهای مینیاتوری و فشنگی اینکه ورودی از بالا باشد یا پایین، مهم نیست.

نکته: در مقررات جدید مبحث ۱۳ آمده است که نصب یک عدد فیوز اصلی، قبل از کلید محافظ جان الزامی است. یعنی در تصویر بالا بایستی یک عدد فیوز مینیاتوری ۳۲ آمپر قبل از محافظ جان نصب شود.

 

حال به سراغ این موضوع می رویم که، ظرفیت فیوزهایی که در جعبه فیوز استفاده می کنیم، چقدر باید باشد؟ یا فیوزهای جعبه فیوز باید چند آمپر باشند؟

  • برای سرخط روشنایی ها از فیوز ۱۰ آمپر نوع B استفاده کنید. (B10)
  • برای سرخط پریز های آشپزخانه از فیوز ۱۶ آمپر نوع C استفاده کنید. (C16)
  • برای سرخط پریزهای پذیرایی و اتاق خواب از فیوز ۱۶ آمپر نوع C استفاده کنید. (C16)
  • برای فیوز اصلی از نوع ۲۵ یا ۳۲ آمپر -بسته به آمپراژ کنتور- استفاده کنید. فیوز اصلی هم می تواند نوع B و هم می تواند نوع C انتخاب شود. ولی بهتر است که نوع B انتخاب شود زیرا معمولاً در کنتورهای برق از فیوزهای نوع C استفاده می‌شود، و بهتر است که فیوز پایین دست آن (یعنی همان فیوز اصلی داخل جعبه فیوز) از نوع B انتخاب شود تا در صورت بروز اتصالی، اول فیوز داخل جعبه فیوز بپرد.
  • کلید محافظ جان باید با فیوز اصلی هم آمپر باشند. یعنی اگر فیوز اصلی ۳۲ آمپر است، محافظ جان هم باید ۳۲ آمپر باشد.
  • برای سرخط کولر آبی از فیوز ۱۶ آمپر نوع C استفاده کنید. (C16)